Przejdź do treści
Zespoły prawne w Warszawie i Sztokholmie.contact@kepta.legal
Kepta
Umów demo

Umowy handloweTransport i spedycjaPrawo polskiePrawo międzynarodoweCzęść 1 z 3

Kara dopisana w zleceniu. Które zapisy wyłapywać od ręki

Kara wpisana w zlecenie transportowe wiąże, gdy dyspozytor je potwierdzi. Ile naprawdę kosztuje i które zapisy wyłapywać, zanim ktoś kliknie „potwierdzam”.

Zlecenie transportowe wygląda jak formularz. Miejsce załadunku, rozładunku, daty, towar, fracht. Pod spodem kilkanaście linijek drobnym drukiem, których nikt nie czyta, bo za dziesięć minut przyjdą trzy kolejne zlecenia.

Ten drobny druk to umowa. Kiedy dyspozytor potwierdza zlecenie, firma przyjmuje wszystko, co w nim jest. Także karę 1 000 euro za opóźnienie przy frachcie 2 400 zł.

Ten tekst jest o tym, dlaczego taka kara może wiązać, ile naprawdę kosztuje i które zapisy warto wyłapywać, zanim ktoś kliknie „potwierdzam”.

Dlaczego kara w treści zlecenia wiąże

Wiele firm transportowych ma własne ogólne warunki współpracy. Łatwo założyć, że one chronią. Że jeśli w OWU napisaliśmy „kary umowne tylko do wysokości frachtu”, to kara ze zlecenia klienta nie zadziała.

To nie działa tak prosto. Kodeks cywilny rozróżnia treść umowy i wzorzec umowy. Jeśli są ze sobą sprzeczne, strony są związane umową 1art. 385 § 11Kodeks cywilny (otwiera się w nowej karcie): art. 68 i 68¹ (odpowiedź na ofertę ze zmianami), art. 385 § 1 (pierwszeństwo umowy przed wzorcem), art. 484 § 2 (miarkowanie kary umownej).. Kara wpisana bezpośrednio w treść konkretnego zlecenia, które potwierdzasz, to treść umowy. Twoje OWU to wzorzec. W konflikcie zwykle wygrywa zlecenie.

O tym, jak w ogóle działają dwa zestawy OWU naraz, piszemy w drugim tekście: Twoje OWU czy OWU klienta.

Jest też druga strona tego samego mechanizmu, korzystna dla ciebie. Jeśli odpowiadasz na zlecenie ze zmianami, na przykład skreślasz karę, to nie jest już przyjęcie zlecenia, tylko nowa oferta 1art. 68. Między przedsiębiorcami drobne zmiany mogą zostać uznane za przyjęcie, ale zmiana wysokości kary czy zakresu odpowiedzialności to zmiana istotna 1art. 68¹. Klient musi ją przyjąć.

Wniosek jest prosty: moment na rozmowę o karze to moment przed potwierdzeniem. Po nim zostaje spór.

Ile naprawdę kosztuje kara wyższa niż fracht

Weźmy przykład. Fracht 2 400 zł. Marża przewoźnika na tym kursie to powiedzmy 10–15%, czyli 240–360 zł. W zleceniu kara 1 000 euro za opóźnienie, czyli ponad 4 000 zł.

Jedno opóźnienie zabiera marżę z kilkunastu takich kursów.

I tu jest pułapka, o której wielu przewoźników dowiaduje się za późno: tej kary zwykle nie zapłaci ubezpieczyciel. Typowe polisy OC przewoźnika wyłączają z ochrony kary umowne 22PZU, ogólne warunki ubezpieczenia OC przewoźnika drogowego (otwiera się w nowej karcie). Wyłączenie kar umownych oraz odpowiedzialności z art. 24 i 26 CMR.33ERGO Hestia, podstawowe informacje o ubezpieczeniu OC przewoźnika i spedytora (otwiera się w nowej karcie).. Polisa jest lustrzanym odbiciem odpowiedzialności z prawa przewozowego i Konwencji CMR 44Trans.info, „Klauzula art. 24 CMR w OCP” (otwiera się w nowej karcie) oraz „Klauzula art. 26 CMR w OCP” (otwiera się w nowej karcie). OCP jako odbicie odpowiedzialności z CMR, ryzyko odpowiedzialności ponad limit.. Wszystko, co przewoźnik przyjmie ponad to w zleceniu, płaci z własnej kieszeni.

Dlatego kara zjada marżę, zanim ktokolwiek przeczyta zlecenie. Ryzyko powstaje w chwili potwierdzenia, a nie w chwili opóźnienia.

Ile może wynosić kara według przepisów

Kodeks i konwencja dają przewoźnikowi pewne ograniczenia, ale nie są one tak proste, jak się często zakłada.

Przewozy międzynarodowe (CMR). Odszkodowanie za opóźnienie w dostawie nie może przekroczyć kwoty przewoźnego 5art. 23 ust. 55Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), Genewa 1956 (otwiera się w nowej karcie): art. 23 ust. 3 i 5, art. 24, art. 26, art. 41.. Każda klauzula, która bezpośrednio lub pośrednio narusza Konwencję, jest nieważna 5art. 41. Część sądów uznaje na tej podstawie kary za opóźnienie dostawy w przewozach CMR za nieważne 66Markowski Michałowski, „Kary umowne za opóźnienie a art. 23 ust. 5 Konwencji CMR” (otwiera się w nowej karcie). Omówienie postanowienia SN z 11 sierpnia 2022 r. (II CNPP 6/22) i rozróżnienia opóźnienia w dostawie i w podstawieniu pojazdu.77Prawo Przewoźnika, „Nieważność kar umownych za opóźnienie w razie sprzeczności z Konwencją CMR” (otwiera się w nowej karcie) oraz Karbowski Rasiński & Partners, „Konwencja CMR a kary umowne” (otwiera się w nowej karcie). Przegląd orzecznictwa sądów powszechnych, w tym rozbieżności.. Orzecznictwo nie jest jednak jednolite. Rozróżnia się na przykład opóźnienie w dostawie od opóźnienia w podstawieniu auta pod załadunek, do którego CMR wprost się nie odnosi 6.

Przewozy krajowe. Odszkodowanie za zwłokę w przewozie nie może przekroczyć podwójnego przewoźnego 8art. 83 ust. 18Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (otwiera się w nowej karcie): art. 83 ust. 1 (limit odszkodowania za zwłokę)..

Każda kara umowna. Sąd może ją obniżyć, jeśli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo kara jest rażąco wygórowana 1art. 484 § 2. Przy ocenie liczy się m.in. stosunek kary do wartości samej usługi 7.

To wszystko są argumenty w sporze. Pomagają, kiedy kara już została naliczona albo potrącona z frachtu. Nie zastąpią wyłapania jej, zanim zlecenie zostanie potwierdzone.

Które zapisy wyłapywać od ręki

Nie trzeba czytać całego zlecenia jak prawnik. Wystarczy wiedzieć, gdzie patrzeć. Oto zapisy, które najczęściej przenoszą ryzyko na przewoźnika:

  1. Kara wyższa niż fracht. Zwłaszcza kara za samo opóźnienie, bez względu na przyczynę. To główny sygnał.
  2. Odpowiedzialność do pełnej wartości towaru. CMR ogranicza odpowiedzialność za zaginięcie lub uszkodzenie towaru do 8,33 SDR za kilogram wagi brutto 5art. 23 ust. 3. Wyższą odpowiedzialność przewiduje tylko za zadeklarowanie wartości lub specjalnego interesu w liście przewozowym i za dodatkową opłatą 5art. 24 i 26. Zapis „przewoźnik odpowiada do pełnej wartości towaru” omija tę konstrukcję. Polisa OC przewoźnika bez dodatkowej klauzuli tego nie pokryje 4.
  3. Termin płatności powyżej 60 dni. Między przedsiębiorcami termin nie powinien przekraczać 60 dni od doręczenia faktury. Dłuższy jest możliwy tylko, jeśli strony wyraźnie go uzgodnią i nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela 9art. 7 ust. 29Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (otwiera się w nowej karcie): art. 7 ust. 2 i 2a (60 dni).1010ifirma.pl, „Ograniczanie zatorów płatniczych – zmiany w ustawie o terminach zapłaty” (otwiera się w nowej karcie). Omówienie art. 7 i skutków zbyt długiego terminu.. Gdy płaci duża firma, a fakturuje mała lub średnia, wyjątku nie ma 9art. 7 ust. 2a. Zwróć też uwagę, od kiedy termin się liczy. „60 dni od otrzymania oryginałów dokumentów” w praktyce znaczy 75 albo 90.
  4. Zakaz kontaktu z klientem pod karą. Kary za „przejęcie klienta” bywają liczone w dziesiątkach tysięcy euro, wielokrotnie powyżej frachtu.
  5. Zakaz dalszego zlecenia z karą. Jeśli współpracujesz z podwykonawcami, jeden kurs przekazany dalej może kosztować więcej niż miesiąc pracy z tym klientem.
  6. Potrącenie kar z frachtu. Zapis, który pozwala klientowi samemu naliczyć karę i potrącić ją z twojej faktury. Spór wtedy zaczyna się od tego, że to ty musisz odzyskiwać pieniądze.

Pierwsze trzy to te, przy których dyspozytor powinien zatrzymać zlecenie zawsze. Kolejne zależą od tego, jak pracuje twoja firma. O tym, jak z tej listy zrobić standard dla dyspozytorów, piszemy w trzecim tekście: Lista stop dla dyspozytora.

Co zrobić z takim zapisem

Są trzy ruchy, w tej kolejności:

  1. Odpowiedz przed potwierdzeniem. Skreśl albo zmień zapis i odeślij. To nowa oferta, a nie przyjęcie.
  2. Miej gotowe zamienniki. Kara „do wysokości frachtu, za zwłokę z winy przewoźnika” zamiast „1 000 euro za każde opóźnienie”. Odpowiedzialność „zgodnie z CMR” zamiast „do pełnej wartości towaru”. Gotowy zamiennik skraca negocjację do jednego maila.
  3. Wiedz, kiedy odmówić. Jeśli klient nie zgadza się na żadną zmianę, a kara przekracza marżę z kilkunastu kursów, czasem najlepszą decyzją jest nie brać zlecenia.

Ten tekst opisuje przepisy w ogólny sposób i nie jest poradą prawną w konkretnej sprawie. Przykład z frachtem i marżą jest ilustracyjny. Stan prawny na 12 października 2026 roku.

Najczęstsze pytania

Czy kara wpisana w zlecenie transportowe wiąże przewoźnika?

Zwykle tak. Kara wpisana w treść zlecenia, które potwierdzasz, to treść umowy. Twoje OWU to wzorzec, a w konflikcie umowy i wzorca strony są związane umową.

Czy ubezpieczenie OC przewoźnika pokrywa kary umowne?

Zwykle nie. Typowe polisy OC przewoźnika wyłączają kary umowne. Wszystko, co przewoźnik przyjmie w zleceniu ponad CMR i Prawo przewozowe, płaci z własnej kieszeni.

Jak zakwestionować karę przed potwierdzeniem zlecenia?

Odpowiedz na zlecenie ze zmianą, na przykład skreśl karę albo wpisz karę do wysokości frachtu. Odpowiedź ze zmianą to nowa oferta, a nie przyjęcie zlecenia. Klient musi ją przyjąć.

Źródła

  1. Kodeks cywilny (otwiera się w nowej karcie): art. 68 i 68¹ (odpowiedź na ofertę ze zmianami), art. 385 § 1 (pierwszeństwo umowy przed wzorcem), art. 484 § 2 (miarkowanie kary umownej). ↩
  2. PZU, ogólne warunki ubezpieczenia OC przewoźnika drogowego (otwiera się w nowej karcie). Wyłączenie kar umownych oraz odpowiedzialności z art. 24 i 26 CMR. ↩
  3. ERGO Hestia, podstawowe informacje o ubezpieczeniu OC przewoźnika i spedytora (otwiera się w nowej karcie). ↩
  4. Trans.info, „Klauzula art. 24 CMR w OCP” (otwiera się w nowej karcie) oraz „Klauzula art. 26 CMR w OCP” (otwiera się w nowej karcie). OCP jako odbicie odpowiedzialności z CMR, ryzyko odpowiedzialności ponad limit. ↩
  5. Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), Genewa 1956 (otwiera się w nowej karcie): art. 23 ust. 3 i 5, art. 24, art. 26, art. 41. ↩
  6. Markowski Michałowski, „Kary umowne za opóźnienie a art. 23 ust. 5 Konwencji CMR” (otwiera się w nowej karcie). Omówienie postanowienia SN z 11 sierpnia 2022 r. (II CNPP 6/22) i rozróżnienia opóźnienia w dostawie i w podstawieniu pojazdu. ↩
  7. Prawo Przewoźnika, „Nieważność kar umownych za opóźnienie w razie sprzeczności z Konwencją CMR” (otwiera się w nowej karcie) oraz Karbowski Rasiński & Partners, „Konwencja CMR a kary umowne” (otwiera się w nowej karcie). Przegląd orzecznictwa sądów powszechnych, w tym rozbieżności. ↩
  8. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (otwiera się w nowej karcie): art. 83 ust. 1 (limit odszkodowania za zwłokę). ↩
  9. Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (otwiera się w nowej karcie): art. 7 ust. 2 i 2a (60 dni). ↩
  10. ifirma.pl, „Ograniczanie zatorów płatniczych – zmiany w ustawie o terminach zapłaty” (otwiera się w nowej karcie). Omówienie art. 7 i skutków zbyt długiego terminu. ↩

Zacznij od umowy, która leży na biurku.

Zobacz zakres, cenę i termin, zanim zacznie się jakakolwiek praca.

Nie wiesz, która usługa pasuje? Napisz na contact@kepta.legal albo umów demo →